Kooperatif Bilgi Sistemi (KOOPBİS), kooperatiflerin genel kurul tutanaklarından finansal verilerine kadar tüm işlemlerinin elektronik ortamda takip edildiği merkezi bir veri tabanıdır. 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu’na göre veri girişlerinin zamanında ve eksiksiz yapılması, yönetim kurulu üyelerinin asli görevidir. Bu yükümlülüğün yerine getirilmemesi, kooperatif tüzel kişiliğinden ziyade yöneticilerin şahsi mal varlıklarını tehdit eden ağır idari para cezaları ile sonuçlanmaktadır.
KOOPBİS, Ticaret Bakanlığı tarafından kooperatiflerin ve üst kuruluşlarının denetimi, takibi ve şeffaflığının sağlanması amacıyla kurulmuştur. Yasal dayanağını 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu’nun Ek 5. maddesinden alır. Kanun, kooperatiflerin ticaret sicili kayıtlarını, finansal tablolarını, yönetim kurulu ve denetçi raporlarını, genel kurul tutanaklarını ve ortaklık bilgilerini bu sisteme işlemesini zorunlu kılmıştır.
Yönetim Kurulu Üyelerinin Şahsi Sorumluluğu
KOOPBİS sürecinde en kritik nokta, cezaların muhatabının kim olduğudur. Kanun koyucu, veri girişi yükümlülüğünü doğrudan yönetim kurulu üyelerine vermiştir. Bu nedenle, sisteme veri girilmemesi veya eksik girilmesi durumunda kesilecek idari para cezaları, kooperatifin kasasından değil, yönetim kurulu üyelerinin kendi ceplerinden ödenmek zorundadır. Bu cezaların kooperatife rücu ettirilmesi hukuken mümkün değildir.
Cezai Yaptırımlar ve Riskler
Yükümlülüklerini yerine getirmeyen kooperatif yöneticileri için öngörülen yaptırımlar şunlardır:
İdari Para Cezası: Sisteme aktarılmayan her bir işlem veya veri grubu için ayrı ayrı idari para cezası uygulanır.
Savcılık Suç Duyurusu: Bakanlık denetim elemanları tarafından yapılan incelemelerde, kasıtlı olarak yanlış veri girildiği tespit edilirse Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulur.
Seçilme Yeterliliğinin Kaybı: Görevi kötüye kullanma veya ihmal nedeniyle ceza alan yöneticilerin, kooperatiflerde tekrar görev alması engellenebilir.
KOOPBİS Veri Girişi Nasıl Yapılır?
Sürecin hatasız yürütülmesi için aşağıdaki adımların izlenmesi gerekmektedir.
e-Devlet şifresi ile KOOPBİS sistemine (koopbis.ticaret.gov.tr) kooperatif yetkilisi olarak giriş yapın.
Sol menüde yer alan “Ortak İşlemleri” sekmesinden mevcut ortakların kimlik ve iletişim bilgilerini güncelleyin.
“Finansal Bilgiler” ve “Genel Kurul” sekmelerine ilgili yıla ait bilanço, gelir tablosu ve toplantı tutanaklarını yükleyin ve onaylayın.
📌 Uygulama ve Ek Bilgi: Yönetim kurulu üyeleri, veri girişi işlemleri için kooperatif personeline veya mali müşavire yetki verebilir. Ancak yetki verilmiş olsa dahi, verilerin yanlış veya eksik girilmesinden doğan cezai sorumluluk yine yönetim kurulu üyelerine aittir.
Mali Etki ve Hesaplama
Uygulanan idari para cezaları her yıl yeniden değerleme oranında artırılmaktadır. Cezanın hesaplanmasında, girilmeyen her bir veri kalemi (örneğin; her bir ortak, her bir bilanço dönemi) ayrı bir ihlal sayılabilir. 100 ortağı olan bir kooperatifte ortak bilgilerinin girilmemesi, tek bir ceza ile değil, ortak başına hesaplanan kümülatif bir ceza ile sonuçlanabilir. Bu durum, yöneticiler için altından kalkılamaz mali tablolar yaratabilir.
Riskler ve Dikkat Edilmesi Gerekenler
Süreçteki en büyük risk, “nasıl olsa süre uzatılır” beklentisidir. Bakanlık, sistemin aktif kullanımı konusunda tavizsiz bir tutum sergilemektedir. Özellikle genel kurul toplantılarından sonra tutanakların ve hazirun listelerinin sisteme yüklenmemesi, en sık ceza kesilen ihlal türüdür.
Sıkça Sorulan Sorular
KOOPBİS cezasını kooperatif ödeyebilir mi?
Hayır, 1163 sayılı Kanun gereği veri girmeme veya hatalı girme nedeniyle kesilen idari para cezaları şahsidir. Yönetim kurulu üyeleri bu cezayı kendi mal varlıklarından ödemek zorundadır, kooperatif kasasından ödenemez.
Mali Müşavir KOOPBİS’e veri girebilir mi?
Evet, yönetim kurulu sisteme giriş yaparak mali müşavir veya kooperatif çalışanını “Veri Giriş Sorumlusu” olarak yetkilendirebilir. Ancak yasal sorumluluk devredilemez, ceza muhatabı yine yönetim kuruludur.
Hangi kooperatifler KOOPBİS’e kayıt olmak zorundadır?
Türüne bakılmaksızın (Yapı, Tüketim, Tarım vb.) Ticaret Bakanlığı’na bağlı tüm kooperatifler ve üst kuruluşları KOOPBİS sistemine kayıt olmak ve veri girmek zorundadır.
Profesyonel Destek
KOOPBİS veri giriş süreci, teknik detaylar ve yasal süreler barındıran karmaşık bir operasyondur. Yöneticilerin şahsi mal varlıklarını riske atmamak için sürecin profesyonelce yönetilmesi gerekir. Vergi Merkezi | Mali Müşavirlik olarak kooperatifinizin uyum süreçlerinde yanınızdayız.
Online Destek ve Randevu İçin:
Şirketinizin vergi avantajlarını öğrenmek ve yeniden yapılandırılmasında uzman görüşü için arayın randevu alın.
Online Şirket Kuruluşu ve Müşavirlik Hizmetleri İçin: İstanbul (Beyoğlu, Kağıthane, Başakşehir), Ankara, İzmir, Bursa ve Çorlu’daki ofislerimizle veya Türkiye genelinde dijital altyapımızla hizmet veriyoruz.
⚠️ Yasal Uyarı: Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır ve profesyonel danışmanlık yerine geçmez. Mevzuat değişikliklerine göre güncellik arz edebilir. Bizden bilgi ve destek alın.
📚 Kaynaklar ve Referanslar
Birincil Kaynaklar
T.C. Resmi Gazete Başlık: 1163 Sayılı Kooperatifler Kanunu (Ek Madde 5) Sayı: 13195 | Tarih: 10.05.1969
Ticaret Bakanlığı Doküman: Kooperatif Bilgi Sistemi (KOOPBİS) Yönetmeliği Resmi Gazete Tarihi: 14.01.2022
Bir yanıt yazın