Yerel Asgari Kurumlar Vergisi Beyannamesi 2025: Hesaplama ve Uygulama Esasları

Ara 4, 2025

Şirket Türleri ve Avantajları ile Kuruluşları, Vergi ve Finans

Hızlı Kazanım (Özet)

Temel Mantık: Ödenecek kurumlar vergisi, indirim ve istisnalar düşülmeden önceki “Ticari Bilanço Karı”nın %10’undan az olamaz.
Kapsam: Tüm kurumlar vergisi mükelleflerini kapsar (yeni işe başlayanlar için 3 yıl muafiyet vardır).
Uygulama Zamanı: 2025 yılı ve izleyen vergilendirme dönemlerinde elde edilen kazançlara uygulanacaktır.

7524 sayılı Vergi Kanunları ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile Türk vergi sistemine entegre edilen ve Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 32/C maddesi ile düzenlenen Yurt İçi Asgari Kurumlar Vergisi, 2025 yılı hesap döneminden itibaren (özel hesap dönemine tabi olanlar için 2025 yılında başlayan hesap dönemi) uygulanmak üzere yürürlüğe girmiştir.

İçindekiler Tablosu

Bu düzenleme, ticari bilanço karı yüksek olmasına rağmen istisna ve indirimler nedeniyle ödenecek vergisi çıkmayan veya düşük çıkan kurumlar vergisi mükelleflerini kapsamaktadır.

1. Mükellefiyet ve Muafiyet Kapsamı

Yasal düzenleme “Tüm Kurumlar Vergisi Mükelleflerini” kapsamakla birlikte, uygulamanın sınırları ve istisnai mükellef grupları KVK 32/C maddesinde netleştirilmiştir.

Asgari Vergiye Tabi Olanlar

Kural olarak sermaye şirketleri, kooperatifler, iktisadi kamu kuruluşları, dernek ve vakıflara ait iktisadi işletmeler ile iş ortaklıkları bu uygulamanın kapsamındadır. Ancak vergilendirme, “Ticari Bilanço Karı” ile “Mali Kar” arasındaki farka odaklanmaktadır.

Kapsam Dışı Bırakılanlar (Muafiyetler)

Aşağıdaki durumlarda yurt içi asgari kurumlar vergisi hesaplaması yapılmaz:

Yeni İşe Başlayan Kurumlar: İlk defa faaliyete başlayan şirketler için, faaliyete başlanılan hesap döneminden itibaren 3 hesap dönemi boyunca asgari vergi uygulanmaz.
Mevcut Yatırım Teşvik Belgesi Sahipleri: Düzenlemenin yürürlüğe girdiği tarihten (02.08.2024) önce alınmış Yatırım Teşvik Belgeleri kapsamında elde edilen kazançlar, asgari vergi matrahına dahil edilmez (Müktesep hakların korunması ilkesi gereği).
Kamu Kurumu Niteliğindeki Kuruluşlar: Borsa İstanbul gibi kurumlar ile bazı finansal kiralama ve varlık kiralama şirketleri (belirli şartlarla) kapsam dışıdır.

2. Hesaplama Metodolojisi ve Teknik Detaylar

Yurt İçi Asgari Kurumlar Vergisi, mükellefin beyanı üzerinden iki farklı hesaplamanın karşılaştırılması ve yüksek olanın tahakkuk ettirilmesi esasına dayanır.

Formülizasyon

Ödenecek vergi, aşağıdaki iki değerden hangisi büyükse o tutar olarak belirlenir:

Normal Vergi: (Safi Kurum Kazancı – İndirim ve İstisnalar) $\times$ %25
Asgari Vergi: (Asgari Vergi Matrahı) $\times$ %10

Asgari Vergi Matrahı Formülü:
[Ticari Bilanço Karı + Kanunen Kabul Edilmeyen Giderler (KKEG)] – [Düşülmesine İzin Verilen İstisnalar]

Ticari Bilanço Karının Tespiti

Hesaplamanın başlangıç noktası “Mali Kar” değil, **”Ticari Bilanço Karı”**dır. Bu tutar, Vergi Usul Kanunu (VUK) hükümlerine göre hazırlanan bilançoda, vergi karşılıkları ayrılmadan önceki “Vergi Öncesi Ticari Kar” satırını ifade eder. TFRS/TMS raporlaması yapan şirketlerin, yasal defter kayıtlarındaki (VUK) karı esas almaları gerekmektedir.

3. İstisna ve İndirimlerin Sınıflandırılması (Kritik Tablo)

Asgari Kurumlar Vergisi uygulamasında en sık yapılan hata, hangi istisnaların matrahtan düşüleceğinin karıştırılmasıdır. Aşağıdaki tablo, KVK 32/C maddesi uyarınca hazırlanmıştır:

İstisna / İndirim Türü	Asgari Vergi Matrahından Düşülür mü?	Açıklama
İştirak Kazançları (KVK 5/1-a)	✅ EVET	Mükerrer vergilemeyi önlemek amacıyla matrahtan düşülür.
Emisyon Primi Kazancı (KVK 5/1-ç)	✅ EVET	Matrahtan indirilebilir.
Girişim Sermayesi Fonu Kazançları	✅ EVET	Matrahtan indirilebilir.
Teknokent ve Ar-Ge İndirimleri	✅ EVET	Ar-Ge ve tasarım teşvikleri asgari vergiden muaftır.
Yurt Dışı İştirak Kazançları	✅ EVET	Yurt dışından getirilen ve %5 vergi yükü taşıyan kazançlar.
Taşınmaz Satış Kazancı (KVK 5/1-e)	❌ HAYIR	Bu istisna normal vergide düşülse bile, asgari vergide matraha eklenir (%10 vergiye tabidir).
Serbest Bölge Kazançları	❌ HAYIR	(Faaliyet ruhsatı tarihi dikkate alınmalıdır, genel kural olarak matraha dahildir).
Nakdi Sermaye İndirimi	❌ HAYIR	Matrahtan düşülemez.
Geçmiş Yıl Zararları	❌ HAYIR	Asgari vergi matrahı tespitinde geçmiş yıl zararları mahsup edilemez.

4. Örnek Senaryolar ve Hesaplama (Case Studies)

Konunun somutlaşması adına iki farklı senaryo üzerinden hesaplama mantığı aşağıda sunulmuştur.

Senaryo 1: Taşınmaz Satış Kazancı İstisnası Olan Şirket

Ticari Bilanço Karı: 10.000.000 TL
KKEG: 0 TL
İstisna (Taşınmaz Satışı KVK 5/1-e): 5.000.000 TL (Normal vergide %50 istisna uygulanmaktadır)
Diğer İndirimler: Yok

A) Normal Kurumlar Vergisi Hesabı:

Matrah: 10.000.000 – 5.000.000 = 5.000.000 TL

Hesaplanan Vergi: 5.000.000 x %25 = 1.250.000 TL

B) Asgari Kurumlar Vergisi Hesabı:

Asgari Matrah: (Ticari Bilanço Karı + KKEG) – (Düşülmesine İzin Verilenler)

Burada “Taşınmaz Satış Kazancı” düşülmesine izin verilenler listesinde yoktur.

Asgari Matrah: 10.000.000 TL

Hesaplanan Vergi: 10.000.000 x %10 = 1.000.000 TL

Sonuç: Normal vergi (1.250.000 TL), asgari vergiden (1.000.000 TL) yüksek olduğu için şirket 1.250.000 TL vergi öder. Ek bir yük oluşmaz.

Senaryo 2: Yüksek İstisnalı ve Düşük Matrahlı Şirket

Ticari Bilanço Karı: 20.000.000 TL
KKEG: 500.000 TL
İstisna (Nakdi Sermaye İndirimi vb. Asgari Vergiden Düşülemeyenler): 18.000.000 TL

A) Normal Kurumlar Vergisi Hesabı:

Matrah: (20.000.000 + 500.000) – 18.000.000 = 2.500.000 TL

Hesaplanan Vergi: 2.500.000 x %25 = 625.000 TL

B) Asgari Kurumlar Vergisi Hesabı:

Asgari Matrah: 20.000.000 + 500.000 = 20.500.000 TL (Nakdi sermaye indirimi matrahtan düşülemez)

Hesaplanan Vergi: 20.500.000 x %10 = 2.050.000 TL

Sonuç: Asgari vergi (2.050.000 TL), normal vergiden (625.000 TL) yüksek olduğu için şirket 2.050.000 TL vergi ödemek zorundadır.

5. Uygulama Süreçleri ve Beyanname

Yurt İçi Asgari Kurumlar Vergisi, yıllık Kurumlar Vergisi beyannamesi ile birlikte değil, Geçici Vergi dönemlerinde de hesaplanarak beyan edilecektir.

Dönem: 2025 yılı 1. Geçici Vergi döneminden itibaren uygulanacaktır.
Beyanname: Geçici ve Yıllık Kurumlar Vergisi beyannamelerine eklenecek özel bir kulakçık/satır ile sistem tarafından otomatik kıyaslama yapılacaktır.
Ödeme: Tahakkuk eden vergi, ilgili dönemin vergi ödeme takvimine uygun olarak ödenir.

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

Geçmiş yıl zararları asgari kurumlar vergisinden düşülür mü?

Hayır. KVK 32/C maddesi uyarınca, asgari vergi matrahı tespit edilirken geçmiş yıl zararları ticari bilanço karından indirilemez.

Teknokent firmaları asgari kurumlar vergisi ödeyecek mi?

Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanunu kapsamındaki kazanç istisnaları, asgari vergi matrahından düşülmesine izin verilen istisnalar arasındadır. Dolayısıyla bu kazançlar üzerinden %10 asgari vergi hesaplanmaz.

İhracat yapan firmalar için oran farklı mı?

Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 32. maddesindeki ihracatçılara yönelik 5 puanlık indirim hakkı, asgari kurumlar vergisi hesaplamasında da korunmaktadır. Hesaplanan asgari vergiden, ihracat kaynaklı indirim tutarı ayrıca düşülebilir.