Değersiz Alacaklarda KDV İndirimi ve Aciz Vesikası Rehberi

Kas 22, 2025

Hızlı Kazanım: Bu Yazıda Neler Öğreneceksiniz?

İçindekiler Tablosu

Vergi Avantajı: Tahsil edemediğiniz faturaların KDV’sini devletten nasıl mahsup edebileceğiniz.
Belge Şartı: “Aciz Vesikası”nın ne olduğu ve Limited/Anonim şirketlerden nasıl alınacağı.
Muhasebe Tekniği: Satıcı ve alıcı firmalar için yapılması gereken zorunlu muhasebe kayıtları.

Bu rehber, Resmi Gazete’de yayımlanan son tebliğler ve yürürlükteki vergi kanunları esas alınarak, güncel uygulama esaslarına göre hazırlanmıştır.

Ticari hayatta her satışın tahsilatla sonuçlanmadığını biliyoruz. Faturayı kestiniz, KDV’sini beyan edip devlete ödediniz ama müşteriden parayı alamadınız. Peki, cebinizden çıkan bu KDV ne olacak?

Eskiden bu KDV “gider” yazılabiliyordu ama doğrudan vergiden düşülemiyordu. 7104 Sayılı Kanun ile yapılan düzenleme sayesinde artık tahsil edilemeyen ve “değersiz” hale gelen alacakların KDV’sini indirim konusu yapabiliyoruz. Ancak Vergi Daireleri bu konuda çok titiz; süreci doğru yönetmek şart.

Değersiz Alacak Nedir? KDV İndirimi Ne Zaman Yapılır?

Kazai bir hükme (mahkeme kararı) veya kanaat verici bir belgeye göre tahsiline artık imkan kalmayan alacaklar, Vergi Usul Kanunu’nun 322. maddesine göre “değersiz alacak” olarak tanımlanır.

Mükelleflerimizde sıkça gözlemlediğimiz bir hata var: Sadece dava açmayı veya icra takibi başlatmayı “değersiz alacak” için yeterli sanıyorlar. Oysa dava açmak alacağı sadece “Şüpheli Alacak” (VUK 323) yapar; bu durumda karşılık ayırabilirsiniz ama KDV’yi indiremezsiniz.

KDV’yi indirmek (yani ödediğiniz vergiyi geri almak) istiyorsanız, alacağın hukuken tamamen “ölmüş” olması gerekir. Bunu ispatlayan belge de Aciz Vesikasıdır.

Aciz Vesikası Limited ve A.Ş.’lerden Nasıl Alınır?

Şirketler hukukunda aciz vesikası, alacağın tahsil edilemediğinin resmi tescilidir. Uygulamada vergi daireleri genellikle “Borçlunun haczi kabil malı yoktur” ibaresini taşıyan haciz tutanaklarını talep eder.

Limited ve Anonim Şirket gibi tüzel kişiliklerde süreç şu şekilde işler:

İşlem Adımı	Yapılacak Eylem	Sonuç Belgesi
1. İcra Takibi	Borçlu şirkete icra takibi başlatılır ve kesinleştirilir.	Ödeme Emri
2. Haciz İşlemi	Şirket adresinde fiili haciz veya UYAP üzerinden malvarlığı sorgusu yapılır.	Haciz Tutanağı
3. Tespit	İcra memuru “Haczedilecek mal bulunamadı” tespitini yapar.	Geçici Aciz Vesikası (Tutanak Yeterlidir)
4. Belgeleme	Haciz tutanağı veya varsa Kesin Aciz Vesikası dosyaya eklenir.	KDV İndirim Dayanağı

Önemli Not: İcra memurunun tuttuğu ve “borçlunun haczedilecek malı bulunmamaktadır” ibaresini içeren tutanak, İcra İflas Kanunu m.105 gereği Aciz Vesikası hükmündedir. Ekstra bir belge düzenlenmesine gerek yoktur.

Emsal Yargı Kararı: “Takip Yetmez, Sonuç Şart”

Danıştay 4. Dairesi’nin yerleşik içtihatları konuyu çok net özetler: “Sadece icra takibi yapılmış olması, alacağın tahsil imkanının tamamen ortadan kalktığını göstermez.”

Bir alacağın KDV indirimine konu olabilmesi için hukuki yollarla takibin sonuçsuz kaldığının kesinleşmesi gerekir. Yani, “Ben paramı alamadım” demek yetmez; devlet, “Paranı alamadığını bana resmi belgeyle (Aciz Vesikası) ispatla” der.

Muhasebe Kayıtları Nasıl Olmalıdır?

Alacak değersiz hale geldiğinde hem satıcı (alacaklı) hem de alıcı (borçlu) için muhasebe kaydı zorunluluğu doğar. Satıcı KDV’yi indirirken, borçlu ödemediği KDV’yi devlete geri ödemelidir.

Satıcı (Alacaklı) Kaydı

Zarar yazılan dönemde yapılacak kayıt şöyledir:

Borç (Debit)	Alacak (Credit)	Açıklama
689 Diğer Olağandışı Gider ve Zararlar		Alacak Tutarı (Matrah)
191 İndirilecek KDV		KDV Tutarı (Geri Alınan Vergi)
	120 Alıcılar	Toplam Alacak

Alıcı (Borçlu) Kaydı

Borcunu ödemeyen şirket, daha önce indirim konusu yaptığı KDV’yi düzeltmek zorundadır:

Borç (Debit)	Alacak (Credit)	Açıklama
320 Satıcılar		Toplam Borç
	679 Diğer Olağandışı Gelir ve Karlar	Borç Tutarı (Matrah)
	391 Hesaplanan KDV	KDV Tutarı (Devlete Ödenecek)

Değersiz alacak süreci teknik detaylar içerir ve hata yapılması durumunda vergi cezası riski taşır. Bu süreci Online iletişim kanallarımızdan, ofisimizden veya temsilciliklerimizden bizimle birlikte güvenle yönetebilirsiniz.